• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
  • Độc đáo trang phục truyền thống đồng bào dân tộc Xạ Phang tỉnh Điện Biên

    Thời gian đăng: 20/05/2019 09:52:21 PM

    Dân tộc Xạ Phang là một trong những dân tộc thiểu số ít người, sinh sống chủ yếu ở vùng sâu vùng xa, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Trên địa bàn tỉnh Điện Biên, đồng bào dân tộc Xạ Phang sinh sống tập trung ở 10 bản thuộc 6 xã của các huyện Mường Chà, Nậm Pồ, Mường Nhé, Tủa Chùa với dân số hơn 2.000 người. Dân tộc Xạ Phang vẫn còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa của dân tộc mình, trong đó phải kể đến nét độc đáo của trang phục, giày thêu truyền thống thể hiện trong từng họa tiết, hoa văn được làm cẩn thận, tỉ mỉ.

    Đến với xã Tả Sìn Thàng (huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên) vào những ngày giáp tết, khi những nụ đào còn e ấp chờ ngày nở rộ, bên hiên cửa, chị em phụ nữ Xạ Phang đang cần mẫn khâu từng đường kim mũi chỉ may trang phục truyền thống, chuẩn bị áo quần mới cho các thành viên trong gia đình để đón tết, vui hội ngày xuân.

    Trang phục của người Xạ Phang mới nhìn có vẻ đơn giản, nhưng khi quan sát kỹ từng chi tiết hoa văn, đường thêu mới thấy được sự kỳ công, tinh tế. Áo của người phụ nữ được may theo dạng cổ tròn ôm sát người. Khuy áo vắt chéo xuống nách dọc theo sườn áo, rồi xuống gấu áo, để tạo điểm nhấn, khuy áo thường được thêu thêm các họa tiết hoa văn với các loại chỉ màu; phần cổ áo và tay áo luôn là phần nổi bật nhất bởi người may thường chọn những họa tiết nổi bật, cầu kỳ, sắc màu tươi sáng để thêu lên. Ngoài ra, để làm tôn lên nét đẹp, quý phái của người mặc, trên từng chi tiết nhỏ của họa tiết hoa cỏ còn được người thợ khéo léo đính thêm những hạt bạc nhỏ. Đi cùng với tà áo truyền thống, người phụ nữ Xạ Phang thường quần khăn và đi giày thêu bằng tay.

    Giày truyền thống của người Xạ Phang là sản phẩm được nhiều du khách trong trong tỉnh và ngoài tỉnh biết đến, bởi để làm ra chiếc giày người thợ phải bỏ ra nhiều công sức, thời gian, kỹ năng, cũng như sự sáng tạo để tạo ra một chiếc giày thêu hoàn thiện. Khi chiêm ngưỡng giày truyền thống của người Xạ Phang, chúng ta sẽ thấy được sự cầu kỳ, tinh tế, sắc sảo ở từng chi tiết hoa văn, bộ phận tạo nên chiếc giày. Cụ thể, đế giày được làm bằng mo tre phơi nắng để lâu có độ cứng dẻo, để tạo ma sát người thợ kỳ công khâu dây dù kín ở phía dưới để tạo ra bề mặt nhám. Tấm lót giày thường dùng vải mềm có lớp nhung được tô điểm bởi hình hoa lá. Đặc biệt, phần vải phía trên giày là phần được người thợ dành nhiều thời gian, công sức để tạo điểm nhấn cho đôi giày. Phần này được thêu hoa văn với họa tiết hoa lá, hình khối bắt mắt, viền giày cũng được may chi tiết, cẩn thận, gam màu để thêu thường dùng là đỏ, đen, hồng… Giày của người Xạ Phang có cả nam và nữ, giày cho nữ thì bịt kín mũi, ôm sát chân; còn giày cho nam để khoảng trống ở mũi giày và có dây quai để thắt vào. Đôi giày sau khi hoàn thiện có hình dáng thanh thoát, gọn nhẹ.

    nh-ng-i-gi-y-ng-i-d-n-s-d-ng.JPG

    Những đôi giày người dân sử dụng hàng ngày

    Để làm hoàn thiện một chiếc giày thì phải mất gần một tháng, người thợ phải cực kỳ cẩn thận trong việc chọn nguyên liệu làm đế giày, may đúng kích cỡ cho người mặc và đặc biệt từng họa tiết thêu lên giày phải thật khéo léo, bởi đôi giày có đẹp, nổi bật cũng là nhờ những đường nét trang trí. Người dân tộc Xạ Phang thường mang giày thêu kết hợp với bộ trang phục truyền thống vào những ngày lễ tết, cưới hỏi. Đồng bào dân tộc Xạ Phang xem trang phục truyền thống và đôi giày thêu như là di sản văn hóa của dân tộc mình, nên trải qua bao nhiêu thế hệ, người dân luôn muốn lưu giữ, bảo lưu. Đặc biệt, hầu như tất cả mọi phụ nữ Xạ Phang trước khi lấy chồng đều phải biết may áo quần và thêu giày.

    nh-ng-h-a-ti-t-tr-n-i-gi-y.JPG

    Những họa tiết trên giầy của thiếu nữ người Xạ Phang

    Hình ảnh các chị em phụ nữ Xạ Phang xúng xính bên bộ trang phục truyền thống, đôi giày thêu trong đời sống hằng ngày hay những dịp lễ tết… đã tôn lên vẻ đẹp duyên dáng của người phụ nữ. Những bộ áo quần, giày thêu truyền thống không đơn thuần chỉ để làm đẹp mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh mà người dân tộc Xạ Phang gửi gắm vào trong từng họa tiết, từng đường kim mũi chỉ. Vì vậy để bảo lưu lại giá trị văn hóa này không chỉ là trách nhiệm của người dân Xạ Phang mà cần có sự tham gia, quan tâm của chính quyền để nét đẹp văn hóa đó không bị phai mờ bởi xu thế phát triển của thời đại và đó cũng là một sản phẩm du lịch cho mỗi du khách khi đến với Tủa Chùa.

  • Tác giả: Xuân Hòa

  • Nguồn tin: